mescid itmek

(Ar. mescid + T. it-)

1. Cami inşa ettirmek, cami yaptırmak.

Medreseyle mescid itdi hem menâr / Fæhr-i Dîn-i Şîrâzdı dersinde zâr (EDTD, mes.1334)

2. Başka dine ait bir ibadethaneyi camiye çevirmek anlamında olup “câmi itmek” biçiminde de kullanılmıştır. Nitekim İbrâhîm b. Bâlî’nin Hikmetnâme’sinde yer alan ve “Orada ne kilise bıraktı ne de manastır; kimini mescide, kimini de camiye çevirdi.” anlamındaki Ne deyr kodı anda ne savâmi‘ / Kimini mescid itdi kimi câmi‘ (HNİB, 2839) beytinde mescid itmek ve câmi itmek bir arada kullanılmıştır. Ayrıca, Düstûr-nâme’nin sunulduğu Mahmûd Paşa’nın, fethinde önemli rol oynadığı Amasra’da Fâtih Sultan Mehmed tarafından bir kilisenin camiye çevrilmesine dair Âşıkpaşazâde Tarihi’nde geçen “Bir eyü kiliseyi câmi‘ itdi, hutbe-i İslâm anda dahi okundı” ifadesi de bu kullanımın örneklerinden biridir.

Çok kilîsâ mescid itdi ol emîr / Gâzî Mehmed Beg sehāda bî-næzîr (EDTD, mes.1591)

Tañrı bir Yûsuf nebîdir didiler / Kilîsâların yıkup mescid itdiler (NYZS, mes.2599)